بسیاری از زنان ورم پا در بارداری را تجربه میکنند. تورم در این زمان بسیار شایع است زیرا بدن مایعات اضافی را برای محافظت و حمایت از جنین در حال رشد نگه میدارد. ورم پا معمولا در اواخر بارداری اتفاق میافتد، زمانی که وزن رحم و جنین فشار بیشتری به ساق پا و پاها وارد میکند. این فشار میتواند گردش خون را کاهش دهد و تجمع مایع را افزایش دهد که باعث تورم میشود. در اینجا ما اقداماتی را که خانمها میتوانند در خانه برای کاهش ورم پا در بارداری انجام دهند بررسی میکنیم. همچنین علائمی را که ممکن است نشان دهنده شرایط جدی تری باشد، مورد بحث قرار میدهیم و توضیح میدهیم که چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد.
ورم پا در بارداری از چه ماهی شروع میشود ؟
تورم در قسمتهای خاصی از بدن بخشی از روند طبیعی بارداری است. که اغلب به این دلیل تولید مایعات اضافی در بدن برای کمک به رشد جنین ایجاد میشود. همچنین کند شدن گردش خون میتواند به تجمع مایعات منجر شود. پاها و مچ پاها میتوانند متورم شوند زیرا رحم با رشد جنین منبسط میشود و فشار بیشتری بر رگهای قسمت پایین بدن وارد میشود. ورم پا در ماه آخر بارداری یا در سه ماهه سوم شایع تر است. دلیل این امر این است که جنین بزرگتر است و فشار بیشتری به پاها وارد میکند.
در زنانی که در دوران بارداری ورم پاها را تجربه میکنند، ورم معمولا :
- به تدریج ظاهر میشود.
- در هوای گرم بدتر میشود.
- در پایان روز بدتر به نظر میرسد.
- زمانی که دراز میکشند یا پاها را بالا میآورند کاهش مییابد.
- ورم در پای راست و چپ با هم برابر است.
درمانهای خانگی برای ورم پا در دوران بارداری
درمان خانگی ورم پا یک راهکار موثر است که خانمها میتوانند با انجام آن ورم پا را در دوران بارداری کاهش دهند:
- اجتناب از ایستادن طولانی مدت، زیرا این امر میتواند فشار را در پاها و ساق پا افزایش دهد و باعث تورم بیشتر شود.
- بالا بردن پاها برای افزایش جریان خون به سمت قلب
- بالا بردن پاها روی بالش هنگام خواب
- فعال ماندن در طول روز، با پیاده روی کوتاه یا ورزش ملایم
- محدود کردن مصرف نمک
- هیدراته ماندن و نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز از نگه داشتن آب اضافی در بدن جلوگیری میکند.
- دوری از کافئین، زیرا ادرارآور است، به این معنی که باعث افزایش تولید ادرار میشود.
- پوشیدن لباس گشاد و راحت
- پوشیدن جوراب گشاد و کفش راحت
- اجتناب از نشستن طولانی مدت
- خنک ماندن و گذراندن زمان محدود در خارج از منزل در هوای گرم
- خوابیدن در سمت چپ بدن، که میتواند به افزایش جریان خون به قلب کمک کند.
- از ماساژ یا رفلکسولوژی برای بهبود گردش خون استفاده کنید.
- پوشیدن جوراب شلواری یا جورابهای فشاری برای کمک به بهبود گردش خون در پاها
تمرین برای رفع ورم پا در بارداری
انجام تمرینات پا در هنگام استراحت میتواند به بهبود گردش خون و کاهش ورم پا در بارداری کمک کند. خانمهای باردار میتوانند قبل از تکرار حرکت با پای مخالف، یک پا را از روی زمین بلند کرده و آن را ۳۰ بار به سمت بالا و پایین خم کنند. سپس، آنها میتوانند یک پا را از زمین بلند کرده و هشت بار در جهت عقربههای ساعت و سپس هشت بار در خلاف جهت عقربههای ساعت بچرخانند. دوباره باید این کار را با پای مخالف تکرار کنند.
درمان ورم پا در بارداری
اگرچه ممکن است ناراحت کننده باشند، اما ورم پاها یکی از عوارض شایع در بارداری است. ممکن است نیازی به درمان پزشکی نباشد و بسیاری از زنان میتوانند ورم پا در بارداری را با درمانهای خانگی تسکین دهند. اگر علت ورم پا بیماری زمینه ای باشد باید به پزشک مراجعه شود.
ورم پا در بارداری چه زمانی خطرناک است ؟
گاهی اوقات تورم میتواند نشانه یک مشکل سلامتی در بارداری باشد. در صورت مشاهده هر گونه تورم ناگهانی و سریع باید فوراً با ماما، پزشک یا تیم مراقبتهای بهداشتی تماس بگیرند.
پره اکلامپسی یا علت ماندن جای انگشت روی بدن
افزایش ناگهانی ” ورم پا در بارداری ” میتواند نشانه پره اکلامپسی باشد. زنان همچنین ممکن است متوجه یک صورت پف کرده یا متورم، تورم در اطراف چشم یا تورم ناگهانی در دستها شوند. اگر ورم پا شدید باشد، فشار دادن سطح پوست برای چند ثانیه باعث ایجاد فرورفتگی در ساق پا میشود. همچنین ممکن است کمی تغییر رنگ در پاها وجود داشته باشد. پره اکلامپسی یک وضعیت سلامتی است که میتواند در دوران بارداری یا پس از زایمان اتفاق بیفتد. پره اکلامپسی باعث فشار خون بسیار بالا و مشکلات ارگانی در زنان باردار میشود.
معمولا بعد از هفته ۲۰ بارداری یا تا ۶ هفته پس از زایمان رخ میدهد. پره اکلامپسی میتواند به سرعت پیشرفت کند و اگر درمان نشود میتواند برای زن و جنین بسیار خطرناک باشد. پزشک ممکن است داروهای ضد فشار خون را برای کاهش فشار خون تجویز کند. اگر بارداری به هفته ۳۷ یا بیشتر رسیده باشد، متخصصان مراقبتهای بهداشتی ممکن است زایمان زودرس نوزاد را توصیه کنند.
ترومبوز ورید عمقی
تورم ناهموار در پاها یا ساق پا که ممکن است نشان دهنده لخته شدن خون باشد که به عنوان ترومبوز ورید عمقی (DVT) شناخته میشود. زنان باردار و زنانی که در ۳ ماه گذشته زایمان کردهاند، نسبت به زنانی که باردار نیستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به DVT قرار دارند. دلیل آن این است که خون در دوران بارداری راحت تر لخته میشود تا از خونریزی و از دست دادن خون اضافی در هنگام زایمان جلوگیری شود.
جنین در حال رشد همچنین به پاها فشار وارد میکند که میتواند گردش خون را کاهش دهد. تحرک کمتر از حد معمول در دوران بارداری و دوره نقاهت پس از زایمان نیز میتواند جریان خون در پاها را کاهش دهد.پزشک ممکن است دارویی به نام هپارین با وزن مولکولی کم را برای پیشگیری یا درمان لخته خون در پا و DVT تجویز کند. آنها دارو را زیر پوست تزریق خواهند کرد.
زنان باردار برای ورم پا چه زمانی به پزشک مراجعه کنند ؟
اگر زنان در دوران بارداری نگران ورم پاهای خود هستند یا قادر به تسکین علائم ناراحت کننده نیستند، میتوانند با ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی خود صحبت کنند تا در مورد گزینههای درمانی صحبت کنند.
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید فوراً با پزشک یا ماما تماس بگیرند:
- افزایش ناگهانی ورم پا در بارداری
- تورم ناگهانی در دستها یا صورت یا اطراف چشمها
- سردرد شدید یا سردرد مبهم دائمی
- تاری دید یا دیدن “ستارهها” یا نورهای چشمک زن
- درد شدید زیر دندهها یا در شکم، به خصوص در سمت راست
- حالت تهوع، استفراغ، یا احساس ناخوشی
- تورم در ابتدای روز وجود دارد و هنگام دراز کشیدن یا بالا بردن پاها بهبود نمییابد.
علائم فوق همه میتوانند نشانه پره اکلامپسی باشند و زنان باردار برای جلوگیری از پیشرفت این عارضه فوراً به مراقبتهای پزشکی نیاز دارند.
زنان همچنین در صورت مشاهده موارد زیر باید فورا با پزشک خود تماس بگیرند:
- یک پا یا ساق پا بیشتر از دیگری متورم میشود.
- درد یا گرما در ساق پا یا جای دیگری از ساق پا وجود دارد.
- پوست پا قرمز شده یا تغییر رنگ میدهد.
تورم یا درد ناهموار در ساق پا میتواند نشان دهنده DVT باشد. بدون درمان، DVT میتواند منجر به حرکت لخته خون به ریهها و ایجاد آمبولی ریه شود. مهم است که به دنبال مراقبتهای پزشکی فوری برای موارد زیر باشید:
- مشکل در تنفس
- درد قفسه سینه که هنگام سرفه یا تنفس عمیق بدتر میشود.
- سرفه کردن خون
- ضربان قلب افزایش یافته یا نامنظم
ورم پا در بارداری معمولا یک ویژگی رایج در مراحل بعدی بارداری است و جای نگرانی نیست. بدن آب اضافی را در دوران بارداری ذخیره میکند. همچنین فشار وارده به جنین میتواند گردش خون را در پاها کاهش دهد که باعث تورم در پاها میشود. درمانهای خانگی برای ورم پا در دوران بارداری شامل بالا بردن پاها هنگام نشستن و پوشیدن کفشهای گشاد و راحت است. نوشیدن مقدار زیادی آب، انجام تمرینات ورزشی ملایم منظم و پرهیز از ایستادن طولانی مدت نیز ممکن است موثر باشد.
اگر زنان باردار متوجه افزایش ناگهانی تورم در پاها ، دستها، صورت یا اطراف چشم شدند، باید فوراً با پزشک تماس بگیرند. تورم ناگهانی میتواند نشانه پره اکلامپسی باشد، وضعیتی که نیاز به درمان پزشکی دارد. همچنین زنان باردار در صورت وجود تورم ناهموار ، درد، قرمزی یا گرمی در یک پا، باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرند، زیرا این علائم میتواند نشان دهنده DVT باشد.
غذاهای حاوی نمک زیاد مثل فست فودها میتواند باعث ورم در بارداری شود البته مصرف میوه هایی مانند موز که حاوی پتاسیم است دفع ادراری سدیم را افزایش میدهد و مصرف آنها در بارداری بهترین گزینه است.
مصرف برنج در بارداری باعث تقویت استخوانها و دندانها میشود و از یبوست جلوگیری میکند اما از آنجایی که برنج نشاسته زیادی دارد مصرف بیش از حد آن باعث اضافه وزن و چاقی میشود حتی خطر ابتلا به دیابت بارداری را افزایش میدهد.
